29 
žena, prosjaka, itd. Problemi kojima se zanimao ovaj ča- 
sopis, nažalost posmatrani malo lirski i sa njihove živo- 
pisne strane, bili su skoro podudarni sa onima kojima se 
bavio pariski nadrealizam, često tek docnije. (Napominje- 
mo uzgred, da se već iz ovoga vidi da su ironične teorije 
o nekom presađivanju u Beograd već formiranog pariskog 
nadrealizma, prilično preterane.) Nije dakle ni slučajno ni 
sporedno što Svedočanstva, već u svom prvom broju, ob- 
javljuju članak o nadrealizmu, a u trećem broju, jedan pri- 
mer čistog nadrealističkog teksta, koji je po svoj prilici 
prvi pravi automatski tekst što je na ovom jeziku napisan. 
Ali Svedočanstva su, u samoj svojoj bazi, imala nešto ne- 
dovoljno i promašeno. Jer, iz jednog mutnog poetskog sa- 
znavanja o istinitom značenju i vrednosti spontanih težnji, 
koje su hipokritski sakrivene i potisnute u podsvet, nemi- 
novno se nametao onaj moralni problem kojim ponovo 
dolaze u pitanje svi utvrđeni principi. Solucija koju su Sve- 
dočanstva pokušala da dadu tom problemu, bila je površna, 
pogrešno optimistička i nedialektička, dakle prividna. 
Svedočanstva prestaju da izlaze marta 1925 godine; 
ličnosti koje su bile pokrenule taj časopis (izuzimajući R. 
Petrovića) evoluiraju dalje u jednoj liniji koja dosta dobro 
odgovara razvoju nađrealizma u Parizu, s kojim su ove lič- 
nosti u stalnom dodiru. Dok se raizvoj nadrealizma u Parizu 
raznostrano i bogato manifestuje, u Beogradu taj razvoj, 
od 1924 do 1930, obeležen je jednim neobično malim bro- 
jem spoljnih manifestacija. To su nekoliko knjiga stihova 
ili proze, među kojima: Javna Ptica Milana Dedinca, Bez 
Mere Marka Ristića, Когеп Vida Aleksandra Vučo; vrlo 
retke i uzgredne pojave po časopisima i novinama, zajeđ- 
ničko »nastupanje« u poslednjem broju Gligorićevog lista 
Savremeni Pregled, nekoliko antiliterarnih ispada, itd. 1 
Svakako je šteta što su te manifestacije bile tako retke i 
tako nepovezane, da se ne može potpuno pratiti evolucija 
koja je stvarno postojala, i da se formiranje nadrealizma 
u Beogradu ne ukazuje možda u svojoj punoj nužnosti i 
doslednosti. Možda najvažniji momenti te evolucije odigra- 
vali su se u unutrašnjosti grupe: mnoge namere i mnoge 
1 Izvan ove grupe, u razvijanje nadrealističke misli u Beogradu, 
mogu se ubrojati mali časopis Večnost i zbirka Mrtve Rukavice Rista 
Ratkovića.
	        

Note to user

Dear user,

In response to current developments in the web technology used by the Goobi viewer, the software no longer supports your browser.

Please use one of the following browsers to display this page correctly.

Thank you.