33 
Desnos među njima bio smatran za onoga koji se »najvise 
približio nađrealističkoj istini«; prilikom izvesnih hipnoti- 
čkih eksperimenata, kao međium, a isto tako i budan, Des- 
nos je sa neverovatnom lakoćom mogao usmeno da prati 
nezadržani tok slobodnih asocijacija svoje misli, da »govon 
nadrealistički«. Velika Desnosova uloga u formiranju pri- 
marnog nadrealizma, a zatim njegova nesposobnost đa 
učestvuje u daljem razvoju nadrealizma, karakteristične su 
ne samo za Desnosa nego i za sam nadrealizam. 
U prvom momentu, što je sasvim prirodno, bila je naj- 
frapantnija, i skoro zaslepljujuća, gola činjenica automati- 
zma, činjenica da je ta opijajuća sloboda u izražavanju uop- 
šte moguća. Izgledalo je da je samo to donekle dovoljno: po- 
što svima ljudima ta neograničena sloboda psihičkog auto- 
matizma stoji u principu uvek na raspoloženju, dovoljno 
je navesti ljude da je iskoriste, da bi se oslobodili predra- 
suda, buržoaskog morala, racionalne logike, plitkog i po- 
zitivističkog shvatanja života i stvarnosti, jednom rečju 
svega onoga što je već Dada prokazivao kao lažno, i žučno 
i totalno negirao, ne protivstavljajući, međutim, onome što 
negira nikakvu konstruktivnu vrednost kao nadrealizam. 
Kolikogod je, u toj svojoj prvoj fazi, insistirao na prvom 
mestu na važnosti i na opštosti psihičkog automatizma, nad- 
realizam, pripremljen celom onom linijom postajanja mo- 
rala kroz poeziju — tim postajanjem čiji je on bio nemi- 
novan rezultat —, shvatio je da je i to otkriće psihičkog 
automatizma samo jedna nova, punija i značajnija etapa 
u tom razvoju koji teži ka slobodi, i da je prema tome u 
najtešnjoj vezi sa svima ostalim podatcima i postupcima 
oslobođavanja čoveka, svih ljudi. 
Nadrealizam nije bio samo produkat nego i revelator 
te linije. Onaj revolt i ono postepeno saznavanje istine o 
pravim željama čovekovim, dobili su u nadrealizmu svoj 
najrealniji izraz: time je nadrealizam produkat te linije. Ali 
nadrealizam je prvi jasno uočio i istakao šta je kod poje- 
dinih nosioca tog revolta i tog saznavanja, na koje se po- 
ziva, bitno i zajedničko, šta ih vezuje i šta čini da oni sa- 
činjavaju jedan niz etapa u evoluciji ka slobodi: time je 
revelator te linije. 
Sve što je, u toj evoluciji, negirano kao protivno slo- 
bodi, kao sputavanje, kao ograničavanje, kao potiskivanje,
	        

Note to user

Dear user,

In response to current developments in the web technology used by the Goobi viewer, the software no longer supports your browser.

Please use one of the following browsers to display this page correctly.

Thank you.